Ronaldу yoki murabbiy: aybdor kim?

Darhaqiqat, boshidan aytay: Jorje Jezushning Krishtianu Ronalduni zahirada qoldirish qarori menimcha to‘g‘ri. Ronalduning ranjiganini tushunsa bo‘ladi, lekin shu bahona bilan milliy jamoa qarorgohini tark etish — bu allaqachon ortiqcha. Endi esa his-tuyg‘ularni bir chetga qo‘yib, vaziyatni ketma-ket ko‘rib chiqamiz.

Milliy jamoa tarkibini bosh murabbiy belgilaydi — bu Portugaliyada ham, Madeyrada ham, hatto Oyda ham muhokama qilinmaydigan qoida. Agar maydonga tushish masalasi futbolchining ismi va maqomiga bog‘liq bo‘lib qolsa, demak, jamoani endi murabbiy emas, boshqa omillar boshqara boshlagan. Milliy terma esa, qay darajada buyuk bo‘lmasin, bir inson atrofida qurilmasligi kerak.

Qolaversa, Jorje Jezush Ronalduni faqat ijtimoiy tarmoqlardagi videolar orqali tanimaydi. Ular o‘tgan mavsumni «An-Nasr»da birga o‘tkazishdi va Saudiya Arabistoni chempioni bo‘lishdi. Shu bois Jezush 41 yoshli hujumchining jismoniy holatini yaxshi bilaman, 11 kundagi to‘rt o‘yin uchun yuklamasini oldindan rejalashtirganman, deb aytsa, bunga ishonish uchun asos bor. Murabbiyning so‘zlariga ko‘ra, ular avvaldanoq Norvegiya va Daniyaga qarshi safar o‘yinlarida Ronaldu maydonga tushmasligi haqida kelishib olgan.

Ammo keyingi voqealarda menga yoqmagan jihatlar boshlanadi.

Norvegiyada Jezush baribir Ronalduga o‘yinga tayyorgarlik ko‘rishni buyurdi. Krishtianu taxminan 20–30 daqiqa davomida qizidi, ammo oxirigacha zahirada qoldi. Portugaliya 2:1 hisobida g‘alaba qozondi, hal qiluvchi golni esa Gonsalu Ramush urdi. O‘yindan so‘ng Ronaldu darhol kiyinish xonasiga yo‘l oldi, Jezush esa keyinroq tan oldi: kapitan undan juda xafa bo‘lgan. Hatto murabbiyning o‘zi ham bitta xatosini e’tirof etdi — Ronalduni qizishga jo‘natishni kechroq boshlash kerak edi, dedi.

Bu yerda Ronalduni tushunish oson. Milliy jamoaning 41 yoshli afsonasini yarim soatga yaqin qizdirib, maydonga tushishga umid uyg‘otib, keyin lavkada qoldirish — juda noqulay holat. Taktik jihatdan bu to‘g‘ri qaror bo‘lishi mumkin, lekin inson sifatida buni yoqimli deb bo‘lmaydi.

Shundan so‘ng Jezush Daniyaga qarshi o‘yin oldidan matbuot anjumaniga chiqdi va barchasini ochiq matnda aytdi: agar hech narsa o‘zgarmasa, asosiy tarkibda yana Ramush tushadi; agar Ronaldu kerak bo‘lsa — maydonga chiqadi, kerak bo‘lmasa — yo‘q. Maqom faqat hurmatni ta’minlaydi, lekin alohida imtiyozlar bermaydi. «Jamoada qarorlarni men qabul qilaman» degan ma’no ochiq eshitildi.

Krishtianu asosiy tarkibdan tashqari qolishi haqida bu matbuot anjumanidan bilgani yo‘q. Jezushning aytishicha, reja avvaldan muhokama qilingan. Shuning uchun murabbiyni go‘yo Ronalduni jurnalistlar orqali fakt oldida qoldirdi, deb ayblash to‘g‘ri bo‘lmaydi.

Ammo butun mamlakat oldida «bu yerda kim boshliq» ekanini bunchalik ochiq ta’kidlash shart edi-mi? Mana shu savol ochiq qoladi. Ba’zan murabbiyning hokimiyati aynan shu haqida mikrofon orqali eslatishga hojat qolmaganida ham yaqqol ko‘rinadi.

Keyin esa bahsni men uchun hal qilib qo‘ygan voqea ro‘y berdi.

Ronuldu xafa bo‘lishi mumkin edi. Murabbiy bilan tortishishi mumkin edi. Izoh so‘rashi, tushuntirish talab qilishi mumkin edi. Keyingi o‘yinda o‘n daqiqa maydonga tushib, gol bilan javob qaytarishga urinishi mumkin edi.

Ammo u boshqacha yo‘lni tanladi: Jezushning matbuot anjumanidan va Federatsiya prezidenti Pedru Proensa bilan suhbatdan so‘ng milliy jamoa qarorgohini tark etishga qaror qildi. Buni ham Krishtianuning o‘zi, ham Portugaliya futbol federatsiyasi tasdiqladi. Ronaldu esa keyinroq o‘z qarori sabablar haqda «haqiqatni» aytib beraman, deb va’da berdi. Shu bois hozircha nuqta emas, faqat nuqta-vergul qo‘yish mumkin.

Ammo hozircha ma’lum bo‘lgani shu: kapitan ketdi, jamoa esa o‘ynashda davom etdi.

Bu safar futbol Ronalduga nisbatan ayni damda juda shafqatsiz bo‘ldi.

1 oktyabr kuni Portugaliya Kopenhagenda Daniyaga qarshi Ronaldusiz maydonga tushdi va 4:2 hisobida g‘alaba qozondi. Hisobni Joau Kanselu Ramushning uzatmasidan keyin ochdi. Damsgor hisobni tenglashtirdi. Keyin esa Ramushning o‘zi Brunu Fernandes bilan kombinatsiyadan so‘ng gol urdi. Ikkinchi datcha golidan keyin ham Portugaliya yo‘qolib qolmadi: Vitinya 3:2 qildi, Joau Feliks esa yakuniy hisobni o‘rnatdi — 4:2. Uch turdan so‘ng Jezush jamoasida 9 ochkoning barchasi bor va guruhda 6 ochkolik ustunlikka ega.

Endi esa Krishtianu uchun eng noxush statistika. Norvegiyada uning o‘rniga maydonga tushgan Gonsalu Ramush g‘alaba golini urdi. To‘rt kun o‘tib, Daniyaga qarshi o‘yinda Ramush yana asosiy tarkibda maydonga tushdi — bu safar bir gol va bir golli uzatma bilan.

Ya’ni barcha mojaro atrofida aylangan shu ikki o‘yinda Ronalduning o‘rnini egallagan futbolchi ikki gol va bir golli uzatma bilan javob qaytardi.

Albatta, Daniyaga qarshi bitta o‘yin Portugaliya Ronaldusiz kuchliroq, degan xulosa uchun yetarli emas. Bunday xulosa chiqarishga hali erta — axir batareyasiz soat ham kuniga ikki marta to‘g‘ri vaqtni ko‘rsatadi.

Biroq endi «bu jamoa Ronaldusiz umuman o‘ynay olmaydi» degan gapni aytish ham ancha qiyinlashdi.

Yigirma yildan ortiq vaqt davomida Portugaliyani Ronaldusiz tasavvur qilish deyarli mumkin emasdi. U terma jamoa tarixida ham o‘yinlar, ham gollar bo‘yicha mutlaq rekordchi. Lekin endi, juda katta tanaffusdan so‘ng, savol tug‘iladi: ishlayotgan, natija berayotgan jamoani Ronaldu uchun qayta qurish shartmi o‘zi?

Ehtimol, bu butun hikoyaning eng og‘riqli nuqtasi. Milliy jamoa undan mustaqil ravishda o‘z hayotini davom ettirayotganini anglash.

Jezush muloqotda ideal emas, lekin futbol nuqtai nazaridan Ramushni tanlashga to‘la haqli. Ronaldu esa bo‘lib o‘tgan voqealardan ranjishga haqli, lekin milliy jamoa qarorgohini tark etish — bu mutlaqo boshqa darajadagi reaksiya.

Krishtianu o‘z versiyasini ommaga aytib bermaguncha, unga nisbatan keskin hukm chiqarishga shoshilmaslik kerak.