Futboldagi asrga tatigulik o‘zgarishlar

So‘nggi yillarda, ko‘pchiligimiz u qadar ham ko‘p e’tibor qilmasakda, futbol qoidalari asta-sekin o‘zgarib, yangi qo‘shimchalar kiritilib bormoqda. Jumladan ayni kunlarda Rossiyada o‘tayotgan Konfederatsiyalar kubogida ham shunday qo‘shimchalardan biri – videotakrorlardan foydalanilmoqda. Biz esa shu munosabati bilan, so‘nggi chorak asr davomida amaliyotga tatbiq etilgan 15 o‘zgarishni sanab o‘tamiz.000

Darvozabonga to‘p uzatish

1992 yildan buyon futbolda, darvozabonlarga sheriklaridan oyoq orqali uzatilgan to‘plarni qo‘l bilan ushlash ta’qiqlandi. Bosh bilan va tananing boshqa a’zolari yordamida uzatilgan paslarni esa kiper qo‘l bilan ushlash huquqiga ega.

Murabbiylar uchun texnik zona

Xayron qolishingiz mumkin, biroq 1994 yilga qadar murabbiylar o‘zlari istagan erda shogirdlariga ko‘rsatma berish huquqiga ega edilar. Hozir esa murabbiylar yon chiziqqa bir metr uzoqlikda joylashgan texnik hududdan chiqishlari ta’qiqlanadi.

G‘alaba uchun uch ochko

G‘alaba uchun uch ochko berish birinchi bor 1981 yilda qo‘llanilgan. Biroq 1994 yilga kelibgina barcha joylarda bu qoida amaliyotga tatbiq etilgan.

O‘zgarish

Hozirgi zamonaviy futbolchi almashtirilishi 1995 yilda ishlab chiqilgan qoidaga asosan amalga oshiriladi.

Kechiktirilgan fol

90 yillarning o‘rtalarida bu atama mavjud bo‘lmagan va hakamlarda ham bunday qaror chiqarish huquqi bo‘lmagan. Hozirda esa bu ishni faqatgina yuqori saviyadagi hakamlar qila oladi.

Ortdan tashlangan "podkat"

Buni boshqachasiga, ortdan kelib tashlangan “podkat” deyishimiz ham mumkin. 1996 yildan kuchga kirgan ushbu qoidaga ko‘ra, hakamlar bu harakat uchun qoidani buzgan futbolchiga qizil kartochka berish huquqiga egadirlar.

Simulyatsiyaga qarshi kurash

XX asrning so‘nggida futbolchilar “balet raqqoslari” singari harakat qila boshladilar. Shundan so‘ng, hakamlar simulyatsiya ishlatgan futbolchilarga sariq, ayrim holatlarda esa qizil kartochka berish huquqiga ega bo‘ldilar.

“6 sekund” qoidasi

2002 yilda darvozabonlar uchun “6 sekund” qoidasi ishlab chiqildi. Unga ko‘ra, kiperlar to‘pni qo‘lida faqatgina 6 sekund ushlab turishlari mumkin. 2002 yildan e’tiboran esa bu qoidaga amal qilmagan posbonlarha sariq kartochka ko‘rsatish mumkin deb topildi.

“Oltin gol” qoidasi olib tashlandi

Ushbu qoida 1993-2004 yillarda amalda bo‘ldi. Unga ko‘ra, pley-off raundlarida kuchlar teng kelib, qo‘shimcha bo‘limlar belgilansa va shu bo‘limlarda gol kiritgan jamoa g‘olib sanalar edi. Ushbu qoida esa 2004 yilda bekor qilindi va qo‘shimcha bo‘limlar belgilanganidan so‘ng, jamoalar nima bo‘lishidan qat`iy nazar 120 daqiqa o‘ynaydigan bo‘lishdi.

Turli taqinchoq va tumorlar taqib chiqish ta’qiqlandi

2006 yilga qadar futbolchilar xuddi repperlar singari turli taqinchoqlar bilan maydonga tushishi mumkin edi. Biroq aynan o‘sha yildan e’tiboran, bu kabi narsalarga qiziqadigan futbolchilar o‘z buyumlarini javonlarda qoldib, maydonga chiqishga majbur bo‘lishadigan bo‘ldi.

Darvoza ortidagi hakam

Evropa futboli amaldorlari ushbu qoidani ishlab chiqishdi. Unga ko‘ra, video takrorlarga murojaat etmaslik uchun  darvoza ortiga hakamlar qo‘yildi. Uning vazifisi bahsli vaziyatlarda to‘p chiziqni kesib o‘tdimi yoki yo‘q, shuningdek, jarima maydoni ichidagi qo‘polliklarni qayd etishdan iborat edi. Biroq bu o‘zgarish o‘zini oqladi deyish fikridan yiroqman.

Spreylar

Spreylardan ilk bor 2011 yilgi Amerika kubogida foydalanildi. 2014 yilgi JChda ham ushbu vositalardan foydalanildi. Hozirda esa deyarli barcha katta musobaqalarda spreylardan foydalanilmoqda.

O‘yinni boshlash

Ilgarilari, o‘yinni ikki futbolchi boshlar edi. O‘tgan yildan e`tiboran esa o‘yinni birgina futbolchi boshlaydigan bo‘ldi. Biroq bu holat barcha joylarda ham to‘la amaliyotga tadbiq etilgani yo‘q.

Videotakrorlar

Futbolga videotakrorlar kerakmi? Shu savol butun futbol jamoatchiligida dolzarb savolga aylandi va unga barcha turlicha fikr bildirmoqda. Hozirda esa videotakrorlardan televideniedagilar ta’biri bilan aytganda “test” rejimida foydalanilmoqda. Ko‘ramiz, yakuniy qaror qanday bo‘lar ekan…

Shahzod Xolboev tayyorladi