Эксперт: Гасперини Шомуродов сабаб тирноғини тишлаб ўтирибди

Ўз даврида Италиянинг “Ювентус” ва “Женоа” каби машҳур клубларида ўйнаган ўзбекистонлик Илёс Зейтуллаев бир неча йилдан бери юртимизда мураббийлик фаолиятини юритмоқда. Таниқли мутахассис “Бунёдкор” клуби бош мураббийлигидан кетганидан кейин қуйи лигада “Каттақўрғон” жамоасини қабул қилиб олди.

Sports.uz портали Зейтуллаевнинг Eurasia Football нашрига берган интервьюсида ўзбек футболчилари ва уларнинг топ-лигаларда ўйнаш имкониятлари ҳақида билдирган фикрларини ўқувчилар эътиборига ҳавола этади.

-  Элдор Шомуродов Италияга кўчиб ўтганида у билан мулоқот қилганмисиз?

- У “Женоа”га келганида телефон орқали гаплашганмиз. Телефонда танишганмиз, ўғлим унга мухлислик қиларди. Элдорга омад тиладим, чунки у айнан “Женоа”га келган эди, мен эса бир вақтлар шу клубда ўйнаганман. Бу мен учун ёқимли бўлди.

Кейин Тошкентда тасодифан учрашиб қолдик. Ҳозир қаерда эканини аниқ эслай олмайман. Шунчаки бир-биримизни таниймиз. Жуда яхши йигит.

- Сизнингча, Шомуродов нима учун охир-оқибат Италиядан кетди? Унинг А Серияда тўлиқ мустаҳкамланиб олиши учун нимадир етишмадими?

- Мен умуман Италияда нимадир ўхшамади, деб айтмаган бўлардим. Унинг кўрсаткичлари жуда яхши эди. “Рома”га етиб бориш, “Рома”да ўйнаш – бу ҳар кимга ҳам насиб этавермайди. Шунинг учун унинг Италияда ишлари юришмади, дейиш нотўғри.

У Римда ҳам ўзини яхши кўрсатди. Менимча, Элдор Туркияга, аввало, ўз хоҳиши билан кетди, чунки у мунтазам равишда ўйнашни истади.

Мени Жан Пьеро Гасперинининг қарори бироз ҳайрон қолдирди. Аксинча, Гасперини қўл остида Элдор ўйнайди, деб ўйлагандим. Бундай футболчилар одатда унга ёқади. Менимча, ҳозир Гасперини Шомуродовнинг Туркияда қандай ўйнаётгани ва кўп гол ураётганини кўрганда, тирноғини тишлаб ўтирган бўлиши мумкин.

Элдор –  Европа даражасидаги футболчи. У буни аллақачон исботлаган. Шунинг учун яна такрорлайман: унинг Италияда ишлари яхши кетган. Туркияга кўчиб ўтиши, катта эҳтимол билан, унинг шахсий танлови бўлган.

- Ҳозир Ўзбекистонда А ёки В Серияда ўйнай оладиган футболчилар борми?

- Бор. Агар уларнинг ривожланишидаги муайян жиҳатларга ва трансфер жараёнининг ўзига тўғри ёндашилса, А Серияда ҳам, В Серияда ҳам ўйнай оладиган футболчилар етарли.

Лекин мен шахсан ҳеч кимни махсус тавсия қилмайман. Агар Италия клублари вакиллари ёки таниш мутахассислар менга мурожаат қилиб, фикримни сўрашса, ана ўшанда кимнидир тавсия қилишим мумкин.

Мен ўз жамоамда ҳам, Ўзбекистоннинг бошқа клубларида ҳам Европа футболи даражасига мос келадиган футболчиларни кўрганман.

-  Демак, Европа клублари ўзбек футболчиларига ҳақиқатан ҳам қизиқиш билдирмоқда?

- Албатта. Италия клублари, мураббийлари ва скаутлари қизиқиш билдирмоқда. Фақат италияликлар эмас. Англия ва Испания клублари билан ишлайдиган таниш скаутларим ҳам бор.

Кўплаб футболчиларимиз аллақачон топ-чемпионатлар вакилларининг эътиборида. Улар нафақат жисмоний сифатлар билан қизиқишади. Инсоннинг характери, маънавий фазилатлари, хулқ-атвори, меҳнатга муносабати, ўйинни ўқиш қобилиятини ҳам инобатга олишади. Футболчини ҳар томонлама ўрганишади.

- Агар “Бунёдкор”да бирга ишлаган ёш футболчиларингиз ҳақида гапирадиган бўлсак, кимларни алоҳида ажратиб кўрсата оласиз?

- Масалан, Ҳакимов. Яхши ёш футболчи, келажакда хорижда ўйнаш имконияти бор.

Тўлқинбеков – жуда иқтидорли футболчи. Агар у ишлашда давом этса, келажакда хориж клубларида ўйнаш учун барча имкониятларга эга. Аммо айрим жиҳатларни имкон қадар тезроқ тушуниб, тўғрилаши керак. Агар у буни англаб етса, унинг истиқболи жуда яхши.

Яна икки-уч футболчи бор, уларга аллақачон қизиқиш билдирилган. Мен фақат “Бунёдкор” ҳақида гапираётганим йўқ. Ўзбекистоннинг бошқа клубларида ҳам хориж клублари қизиқиш билдираётган жуда қизиқарли ёш футболчилар бор.

- Ўзбек футболчилари учун Европага кетиш ҳар доим ҳам молиявий жиҳатдан фойдали эмас, деган фикр бор. Улар юртимизда айрим Европа чемпионатларидагидан кўпроқ пул ишлаши мумкин. Бу ривожланишга тўсиқ бўлмаяптими?

- Бу ерда олтин ўрталикни топиш керак. Бир томондан, яхши маошлар чемпионатнинг ички даражасини оширади. Агар инвестициялар бўлса, сифатли футболчилар бу ерга келса, маҳаллий футболчилар улар билан бирга улғайса, бу ижобий ҳолат.

Аммо турли моделлар мавжуд. Бир чекка ҳолат – шартли равишда Хитой ёки Арабистон модели. Бир вақтлар Хитойга жаҳон юлдузларини таклиф қилишар ва уларга катта пул тўлашарди. Оскар ва бошқаларни эслаш мумкин. Сен машҳур футболчиларни оммавий равишда олиб келасан ва улар чемпионатга улкан пиар беради. Бу ҳам стратегия.

Кейинроқ араб давлатлари ҳам шунга ўхшаш йўлни танлади. Илгари Саудия Арабистони чемпионатини ким кўп томоша қиларди? Жуда кам одам. Криштиану Роналду келди –  ҳамма қизиқиш билдира бошлади. Бир машҳур футболчининг ортидан иккинчиси, унинг ортидан учинчиси келди. Бу –  бизнес модели.

Аммо бошқа йўл ҳам бор. У анча узоқ, машаққатли ва оғир. Шахсан менга шу йўл яқинроқ. Масалан, Япония шу тарзда ривожланган.

У ерда ҳам инвестициялар, хорижлик футболчилар ва яхши мутахассислар бор эди. Аммо шу билан бирга, ўз футболчиларини ҳам ривожлантиришди. Тизим яратилди: болалар мураббийлари, тайёргарлик методикалари, фикрлайдиган футболчиларни тарбиялаш. Хорижлик мутахассисларни таклиф қилишди, улар маҳаллий мураббийларга билим берди, кейин эса маҳаллий мураббийлар болалар билан юқори даражада ишлай бошлади.

Бу –  мутлақо бошқа ёндашув. У узоқ муддатли. Биринчи моделда эса ҳамма нарса жуда кўп пулга боғлиқ. Пул бўлса, юлдузлар келади. Пул тугаса, ҳамма кетади. Нима қолади?

Хорижлик футболчиларга берилган маблағларни назарий жиҳатдан мураббийлар, мактаблар, методикалар ва инфратузилмага сарфлаш мумкин эди. Менга ресурслар футбол ичида билим ва тизим кўринишида қоладиган вариант яқинроқ. Шунда тизим ишлашда давом этади.

- Аммо Ўзбекистонда ўзига хос вазият юзага келган: энг кучли маҳаллий футболчилар ва кўплаб легионерларнинг маошлари бир-бирига яқин, шу билан бирга чемпионат даражасини кескин оширадиган юлдузли хорижлик футболчилар кўп эмас. Бундай модел қанчалик тўғри?

- Агар энг кучли ўзбек футболчилари ҳақида гапирадиган бўлсак, мен бу ерда умуман муаммо кўрмайман. Нега кучли футболчига яхши маош тўламаслигимиз керак? Ахир у Ўзбекистонда қолиб, чемпионат даражасини ушлаб туриши мумкин.

Ҳамробековни олайлик. У кучли футболчи. Нега биз унинг албатта кетишини хоҳлашимиз керак? Агар футболни яхши кўрадиган, маблағ киритадиган ва бундай футболчиларни чемпионатда ушлаб қолиш имконига эга инсонлар бўлса, бу фақат плюс.

Агар яхши футболчига муносиб маош тўламасанг, у шунчаки кетади ва бошқа чемпионатни кучайтиради. Биз эса бундан фақат ютқазамиз. Шунинг учун футболга маблағ киритиб, энг яхши ўзбек футболчиларини юртимизда олиб қолаётган инсонлар борлиги –  тўғри ҳолат.

- Аммо ёш ва иқтидорли футболчилар учун мамлакат ичидаги катта маошлар муаммога айланиши мумкинми?

- Мана шу ерда ҳақиқатан ҳам муаммо юзага келади. Агар ёш ва иқтидорли футболчига ўзбек клуби жуда катта пул таклиф қилса, масалан, португалиялик клуб унга анча камроқ маош берса, мен унинг ўрнида Португалияга кетган бўлардим.

Чунки ёш футболчи бу ерда катта пулни танлаб, машина сотиб олиши, маиший муаммоларини ҳал қилиши, молиявий жиҳатдан таъминланиши, «очлик» ҳиссини йўқотиши ва Ўзбекистон Суперлигаси даражасида тўхтаб қолиши мумкин.

Агар унинг атрофида тўғри маслаҳат берадиган, йўналтирадиган, тушунтирадиган одамлар бўлса, у бошқа қарор қабул қилиши мумкин. Ҳа, бу таваккалчилик. Аммо баъзида Испания ёки Португалияга ойига 5–7 минг евро учун кетиш яхшироқ, чунки Европа футболида карьера қилишинг мумкин.

Кейин эса ҳамма нарса ўзингга боғлиқ бўлади. Бу жуда оғир йўл. Шундай йўл йўқки, ундан шунчаки юриб, муваффақиятга кафолатланган тарзда етиб борсан.

- Демак, бу ерда кўп нарса футболчининг ҳаётий устуворликларига боғлиқми?

- Албатта. Масалан, Оскарни олайлик. У “Челси”да порлади, юқори даражада ўйнади, катта пул ишлади. Кейин Хитойда унга мутлақо бошқа миқдорда пул таклиф қилишди ва у кетди.

Бу унинг дунёқараши, ҳаётга бўлган қараши. Сен инсонга нима дея оласан? Балки унинг оиласи камбағал бўлгандир. Балки у оиласини бутун умрга таъминлашни, шифохоналар қуришни, одамларга ёрдам беришни хоҳлагандир. Бу унинг танлови.

Бошқа футболчи эса: “Йўқ. Ҳозир менга бу 20–25 миллион керак эмас. Яхшиси, шартли равишда “Бетис”га бораман, анча камроқ пул ишлайман, аммо кейин “Бетис”дан “Барселона”га ўтишга ҳаракат қиламан”, дейиши мумкин.

Биз барчамиз инсонмиз, ҳаммамиз ҳар хилмиз. Ҳар ким ўз ёндашуви ва ўз йўлини танлайди.

-  Футболчининг бу танловига унинг атрофидаги одамлар –  қариндошлари ва агентлари қай даражада таъсир қилади? Футболчининг ўзи Европага кетишни хоҳлаши мумкин, аммо уни ҳозир ва шу ерда фойдали бўлган шартномани танлашга ишонтиришлари мумкин.

- Жуда катта таъсир қилади. Пулга муҳаббат –  кўплаб муаммоларнинг илдизи.

Йигитнинг ўзи, эҳтимол, кетган бўларди. Аммо отаси, акаси ёки агенти: “Нега қаергадир кетишинг керак? Бу ерда ҳам яхши пул тўлашяпти”, дейди. Кейин эса карьерани бузиб қўйиш мумкин.

Агар агент ҳақиқатан ҳам футболчи манфаати учун ишласа, унга тўғри йўлни – айнан футболчининг ривожланиши учун энг яхши вариантни тавсия қилиши керак. Аммо агент, аввало, ўзининг фоизи ҳақида ўйласа, вазият бошқача бўлади.

Унга катта комиссия таклиф қилишади ва у футболчини кўпроқ пул тўланадиган жойга олиб боришга ҳаракат қилади. Ваҳоланки, футболчининг карьераси учун бошқа вариантни танлаш тўғри қарор бўлиши мумкин.

- Аммо ташқаридан туриб ёш футболчига катта шартномадан воз кечишни маслаҳат бериш осон. Инсон олдида ҳақиқатан ҳам маоши ўртасида улкан фарқ бўлган иккита таклиф турганида, қарор қабул қилиш унчалик осон эмас.

- Айнан шундай. Фаолиятимни якунлагандан кейин ҳозир бундай вазиятларга четдан туриб баҳо бериш мен учун осон. Аммо тасаввур қилинг: бир жойда сизга 5 минг евро, бошқа жойда эса 50 минг евро таклиф қилишяпти. Бундай вазиятда ҳар қандай одам ўзини қандай тутишини кўришни истардим.

Уйга келасиз, ўйлаб кўришингиз керак. Оила бор, эҳтиёжлар бор, ўз ҳаётингиз бор. Шунинг учун биз ўтириб, қайси вариант тўғри эканини муҳокама қилишимиз мумкин.

Аммо футболчининг ўз ҳаёти, оиласи ва шароитлари бор. Якуний қарор эса ҳамиша унинг ўзига қолади.

Қақшатқич мағлубиятдан кейин Шомуродов ва Файзуллаевнинг ўйини қандай баҳоланди?

Шомуродов, гол урмасанг шунақа бўлади! Элдорга кутилмаган рақобатчи чиқиб қолди

Легионеримизни танқид қилишди! Мағлубият жуда аламли бўлди

Чемпионлар лигаси учун “Нефтчи” анча шов-шув кўтарган бразилиялик футболчини олиб келди

Беҳруз Каримов ўйнаган учрашувда жамоаси шов-шувли натижа қайд этди