The Athletic: O'zbekiston olga!

“The Athletic” нашрининг Жаҳон чемпионатига бағишланган “Language of Soccer” туркуми доирасида 2026 йилги мусобақада иштирок этадиган 48 та терма жамоа мухлислари билан суҳбат уюштирилмоқда. Лойиҳа мақсади – ҳар бир мамлакатнинг ўзига хос футбол маданиятини битта ибора орқали ифодалаш. Барча мақолаларни бир жойда ўқиш мумкин.

“Олға Ўзбек” — Олдинга, Ўзбекистон!

Терма жамоангиз бир неча бор Жаҳон чемпионати йўлланмасини қўлдан чиқариб, “ҳал қилувчи паллада тиқилиб қоладиган” жамоа сифатида ном чиқарган бўлса, табиийки, сиз ҳам ўтмишга эмас, келажакка қарашни истайсиз.

Ўзбекистоннинг жаҳон миқёсидаги катта саҳнага чиқиши учун анча вақт кутилди.

Эндиликда мамлакат тарихида илк бор жамоа Жаҳон чемпионатида иштирок этади. Энг муҳими, ўзбек футболи келажаги бугунгача бўлган даврга нисбатан анча ёруғ кўринаётгани айтилмоқда.

Сўнгги ўн йил ичида инфратузилма ва мураббийлар тайёрлашга катта давлат маблағлари йўналтирилди. Бу эса янги авлод футболчиларини вояга етказди: 2023 йилда 17 ёшгача бўлганлар ўртасидаги жаҳон чемпионатида Англияни мағлуб этишди, ўша йилнинг ўзида 20 ёшгача бўлганлар ўртасида Осиё кубогини қўлга киритишди, 2024 йилда эса 23 ёшгача бўлганлар таркибида илк бор Олимпиадага йўл олишди. Энди шу ёшлардан бир қисми катталар терма жамоасида ўйнаяпти ва мамлакатда Ўзбекистон халқаро майдонда жиддий кучга айланиши мумкин, деган умид кучли.

Шу маънода “Олға Ўзбек” ибораси жуда ўринли.

“Бу "Олдинга, Ўзбекистон" дегани. Ўйинлар пайтида бу шиорни жуда кўп эшитасиз”, — дейди терма жамоа ўйинларининг доимий томошабини Азамбек Комилов.

“Бу ибора бир неча маънони ўз ичига олади: биз жамоанинг ҳужумкор ўйнашини яхши кўрамиз, бир вақтнинг ўзида терма жамоадан катта келажак кутамиз. Бутун мамлакат уларнинг муваффақиятини жуда истайди.

“Ўзбеклар жуда меҳнатсевар ва тез ўрганадиган халқ. Шунинг учун биз ҳам тез олдинга юрамиз, ўзгаришларга мослашамиз.”

Оптимизм билан бирга барқарорлик ҳақида ҳам ўйланмоқда. Сўнгги ўн йилликда мамлакат бўйлаб янги стадионлар, машғулот майдонлари ва академиялар барпо этилди. Яна бир қатор лойиҳалар режалаштирилган, жумладан, келаси йили 55 минг томошабинга мўлжалланган янги миллий стадион ишга тушиши кутилмоқда.

2025 йилда янги Миллий футбол маркази очилди. Бу — икки томонлама қуруқлик билан ўралган мамлакат ҳудудида қурилган юзлаб иншоотлардан бири. Уларининг асосий қисми пойтахт Тошкентда жойлашган, бироқ бошқа вилоят ва туманларда ҳам шундай объектлар барпо этилмоқда.

Жаҳон чемпионати арафасида эса мамлакат бўйлаб ҳаяжон чўққига чиқди — ниҳоят, орзу қилинган йўлланма қўлга киритилди.

Ўзбекистон 1991 йилда Совет Иттифоқидан мустақилликка эришганидан кейин етти марта Жаҳон чемпионати саралашида омадини синаб кўрди, аммо ҳар сафар йўлланмадан маҳрум бўлди. Уларнинг учтасида жамоа фақат бир ўйин ёки бир босқичга етишмай қолди.

Ўзбекистон Осиё минтақавий саралашларида иштирок этади. Марказий Осиёни ташкил этувчи беш давлатдан бири сифатида (қолган тўрттаси — Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон) у 2014 ва 2018 йилги саралашларда жуда оз фарқ билан ортда қолди: аввал голлар нисбати, кейин эса икки очко етишмади. Ҳар икки ҳолатда ҳам улар гуруҳ охирида Жанубий Кореяни мағлуб эта олмаганидан афсусланишди — айнан кореяликлар улар ўрнига финал босқичига йўл олди.

Энг оғир зарба эса 2006 йилги саралашда берилди. Ўша ўйин ҳақида ўзбекистонликлар ҳали ҳам эслаб гапиришади.

Ўша пайтда Ўзбекистон жуда муносиб жамоага эга эди, ФИФА рейтингида 45-ўринда турарди. Баҳрайнга қарши плей-оффнинг биринчи учрашувида ўзбеклар пенальтини аниқ амалга оширишган, аммо ҳужумчилардан бири жарима майдонига эрта кириб кетгани учун гол бекор қилинган.

Ҳисоб ўшанда 1:0 эди ва япон ҳаками зарбани қайта тепишни эмас, аксинча Баҳрайн фойдасига эркин зарба белгилади.

Учрашув 1:0 ҳисобида Ўзбекистон фойдасига якунланди, аммо ФИФА бутун ўйинни қайта ўтказиш ҳақида қарор чиқарди. Ўзбекистон томони эса 3:0 ҳисобида техник ғалаба ёки камида 38-дақиқадан — пенальти эпизоди содир бўлган дақиқадан — 1:0 ҳисобида ўйинни давом эттиришни талаб қилган эди. Қайта ўтказилган биринчи ўйин 1:1 ҳисобида тугади, жавоб баҳсида Баҳрайнда гол урилмади ва ўзбеклар ўша пайтда амалда бўлган “сафар голи” қоидасига кўра мусобақадан четлатилди.

“Нафақат ҳакам қарори, балки ФИФАнинг ўйинни қайта ўтказиш ҳақидаги қарори ҳам ишонмаслик даражасида эди. Ўзбекистон ўша ўйинни аниқ ютиб бўлганди, уларни иккинчи пенальтидан ҳам маҳрум қилишди, у 2:0 бўлиши мумкин эди”, — дейди Азамбек.

“Бу воқеани халқ жуда узоқ йиллар унута олмади. Баҳрайндан кейин яна бир плей-офф бор эди — у ерда КОНКАКАФдан Тринидад ва Тобагога қарши ўйнаш керак бўларди (оқибатда айнан улар Германиядаги финал босқичига чиқишди). Ўша таркиб, бугунгача, эҳтимол, Ўзбекистон тарихидаги энг кучли жамоа эди.

“Шу ҳаммаси одамларда "олдинга юриш", Жаҳон чемпионатига чиқиш истагини янада кучайтирди. Биз бу йўлда неча йиллардан бери ҳаракат қилаяпмиз.”

Бу йилги саралашда эса кўп йиллик хафалик қувончга алмашди. Ўзбекистон нафақат йўлланмани қўлга киритди, балки гуруҳдаги сўнгги ўйиндан олдиноқ масалани ҳал қилди — Бирлашган Араб Амирликлари ва Қатарни ортда қолдирди.

Мамлакат бўйлаб, айниқса Тошкентда, ғалаба шодиёнаси кечди. Пойтахт марказида катта экран ўрнатилиб, минглаб одамлар ўйинни бирга томоша қилишди.

Ўзбекистонда клуб футболига қизиқиш ҳам катта. “Реал”, “Барселона” ва “Манчестер Сити” энг оммабоп жамоалар ҳисобланади. Бунинг бир сабаби — мамлакат юлдузи Абдуқодир Ҳусановнинг “Manchester City” билан боғлиқлиги. Бироқ миллий терма жамоа масаласига келганда, халқдаги ҳиссиёт бутунлай бошқача — улар бу жамоадан йиллар давомида йиғилиб қолган орзу ва эътирофни кутмоқда.

Ёзда ўзбеклар барлар, ресторанлар ва очиқ майдонларда жамланиб, гуруҳ босқичида Португалия, Колумбия ва Конго Демократик Республикасига қарши ўйинларни томоша қилишади. Айниқса Португалияга қарши баҳс алоҳида аҳамият касб этади — мамлакатда энг кўп севиладиган футболчи Криштиану Роналду ҳисобланади.

2026 йилги Жаҳон чемпионати олдидан Ўзбекистонда ўтказилган сўнгги ўйин — Венесуэлага қарши баҳс — шовқинли, кўтаринки ва байрамона руҳда ўтди. Иккита ультралар гуруҳи барабан ва найлар садосида қўшиқлар, сакраш ва турли хореографик намойишлар уюштирди. Ҳакам мунтазам равишда норозилик қичқириқлари билан кузатилди. Рақиблар, айниқса 0:0 ҳисобида якунланган ўйиндан кейинги пенальти сериясида, қаттиқ ҳуштакбозликка учради. Ўн йил аввал бу манзарани тасаввур қилиш қийин эди.

Ўзбек мухлислари жаҳон чемпионатида ҳам ўз сўзини айтишга тайёр. Улар давлат томонидан молиявий қўллаб-қувватланади, шунинг ҳисобига саралаш босқичида Эрон ва Бирлашган Араб Амирликларига сафар қилишган. Энди эса Мехико, Хьюстон ва Атлантадаги стадионларда ўзбек мухлисларининг овози янграйди.

“Мухлислар бор пайтда стадиондаги муҳит бутунлай бошқача бўлади. Улар жамоа учун жуда кучли, ижобий ва шовқинли муҳит яратади. Ўзбеклар ғурурли халқ. Биринчи жаҳон чемпионати олдидан ҳиссиётлар жуда кучли, бутун мамлакат жамоа ортидан туради.

Бу биринчи иштирок, лекин одамлар бу нарса анча олдин бўлиши керак эди, деб ўйлашади. Биз яхши футбол ўйнай олишимиз ҳеч ким учун янгилик эмас. Энди буни бутун дунёга кўрсатиш имконияти бор.

Терма жамоа бутун мамлакатни ифодалайди. Футболчиларнинг кўпчилиги ҳали ҳам Ўзбекистон чемпионатида ўйнайди ва биз улар билан биргамиз, — дейди Тошкентдаги талабалардан бири, ҳар бир ўйинни уйида томоша қилишни режалаштираётган Ислом Юсупов.